Spółka w fundacji rodzinnej – idealne rozwiązanie

Zastanawiasz się, czy Twoja fundacja rodzinna może prowadzić hotel, budować mieszkania albo świadczyć usługi medyczne? Bezpośrednio – nie, chyba że chcesz zapłacić 25% karnego podatku. Pośrednio – jak najbardziej tak! Kluczem do sukcesu jest wykorzystanie spółki zależnej.

W dzisiejszym wpisie rozkładamy na czynniki pierwsze model funkcjonowania spółki w strukturze fundacji. Dowiesz się, jak legalnie ominąć ograniczenia ustawowe, jak wygląda opodatkowanie dywidend wypłacanych fundacji oraz na co uważać w kontekście klauzuli obejścia prawa (GAAR).

Sprawdź, czy to rozwiązanie jest dla Ciebie.

Dlaczego warto rozważyć spółkę w fundacji rodzinnej? Wprowadzenie firmy rodzinnej do fundacji.

Dlaczego warto rozważyć spółkę w fundacji rodzinnej? Wprowadzenie firmy rodzinnej do fundacji.Fundacja rodzinna stała się dla polskich przedsiębiorców narzędziem służącym sukcesji, pozwalającym na ochronę majątku rodzinnego, a przy tym dającym duże możliwości w zakresie jego pomnażania w związku z jej korzystnym opodatkowaniem. Szczególne znaczenie zaczęła odgrywać w wypadku planowanej sukcesji firm rodzinnych gdyż wspiera nie tylko sukcesję w zarządzaniu przedsiębiorstwem ale stanowi także doskonały sposób na wprowadzenie trwałych, przejrzystych i przewidywalnych zasad sukcesji właścicielskiej.

Wprowadzony przez fundatora majątek fundacji rodzinnej, pomnażany wspólną pracą i zaangażowaniem oraz, co istotne, zwolnienia podatkowe zwiększają możliwości realizacji innego celu fundacji rodzinnej jakim jest realizacja świadczeń na rzecz beneficjentów, którymi są zazwyczaj członkowie rodziny fundatora (najczęściej z uwagi na zwolnienie podatkowe w zakresie podatku PIT beneficjentami są najbliżsi członkowie rodziny fundatora należący do zerowej grupy podatkowej), które później będą przysługiwały kolejnym pokoleniom.

Cel tworzenia fundacji rozpatrujemy zatem w długiej perspektywie czasowej. Fundacja ma służyć nie tylko fundatorowi i jego bliskim, ale kolejnym pokoleniom.

Zalety fundacji rodzinnej są bardzo szerokie. Przede wszystkim wiele osób zwraca uwagę na zalety podatkowe. Fundacja rodzinna co do zasady nie odprowadza na bieżąco podatku dochodowego od osiąganych przez nią dochodów. Fundacja nie jest zobowiązana do odprowadzania podatku od dochodów z najmu, dzierżawy, dochodów ze sprzedaży akcji lub udziałów czy też z zysków kapitałowych.

Sporną kwestią jest opodatkowanie najmu krótkoterminowego świadczonego na rzecz osób fizycznych w fundacji rodzinnej, a kluczem do odpowiedzi na pytanie, czy najem krótkoterminowy w fundacji rodzinnej jest dopuszczalny są zasady dotyczące zakresu świadczeń jakie wchodzą w zakres usług fundacji rodzinnej przy tego rodzaju usługach. Istnieją w tym zakresie rozbieżności dot. interpretacji oraz orzecznictwa sądów.

Obowiązek podatkowy powstaje bowiem dopiero na etapie wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów fundacji. Tym samym, fundacja rodzinna jest świetnym narzędziem do pomnażania rodzinnego majątku.

Jednakże, Ustawa o fundacji rodzinnej wprowadziła ograniczone możliwości w zakresie działalności gospodarczej jaka może być prowadzona przez fundację rodzinną. Prowadzenie działalności inwestycyjnej innej niż działalność dozwolona przez przepisy ustawy niesie za sobą negatywne konsekwencje podatkowe. Skutkuje bowiem opodatkowaniem sankcyjnym podatkiem CIT w wysokości 25 %. Stąd też bardzo ważne jest ustalenie jakie rodzaje działalności mają charakter dozwolony a jakie mają charakter niedozwolony w fundacji rodzinnej. Wyjście poza dozwolony zakres ma negatywne konsekwencje.

Nie oznacza to jednak, że fundacja rodzinna nie może zaangażować się w projekty inwestycyjne wykraczające poza ustawowo określony zakres.

Przeciwnie, istnieje taka możliwość. W takim wypadku warto rozważyć spółkę w fundacji rodzinnej i prowadzenie w ramach takiej spółki działalności gospodarczej wykraczającej poza ustawowo dozwolony zakres działalności inwestycyjnej jaką może prowadzić fundacja rodzinna. Tego rodzaju działalność fundacji rodzinnej jest w pełni dozwolona.

Warto jednak zaznaczyć, że model prowadzenia biznesu, zgodnie z którym fundacja rodzinna jest właścicielem określonej spółki i dzięki temu podlega korzystnemu opodatkowaniu, nie jest jedyną zaletą związaną z taką konstrukcją. Innym bardzo istotnym aspektem jest możliwość przeprowadzenia sukcesji działalności gospodarczej prowadzonej w ramach spółki prawa handlowego, zwłaszcza gdy członkowie rodziny fundatora nie są zainteresowani przejęciem biznesu.

W jakiej sytuacji sama fundacja rodzinna się nie sprawdzi?

Jak już wskazaliśmy, fundacja rodzinna może prowadzić działalność tylko w ściśle określonych obszarach wskazanych w ustawie o fundacji rodzinnej. Tym samym, założenie fundacji rodzinnej i prowadzenie bezpośrednio przez fundację działalności gospodarczej, która wykracza poza ustawowo określony zakres dozwolonej działalności gospodarczej nie jest najlepszym rozwiązaniem. W takim wypadku fundacja rodzinna podlega bowiem sankcyjnemu podatkowi CIT płaconemu wg stawki 25 % od bieżących dochodów osiąganych w ramach działalności niedozwolonej.

Do zakresu działalności niedozwolonej należy działalność handlowa, produkcyjna, usługowa. Szczególnej uwadze należy także poddać działalność inwestycyjną na rynku nieruchomości. Co do zasady nie jest ona zabroniona lecz zamiar jej prowadzenia należy poddać analizie prawnej i podatkowej w zakresie zgodności z przepisami ustawy oraz opłacalności podatkowej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisami ustawy, fundacja rodzinna może w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przystępować do spółek handlowych wśród których wyróżniamy spółki takie jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna czy też spółka komandytowa. Dlatego też optymalnym rozwiązaniem jest aby spółki te prowadziły działalność niedozwoloną dla fundacji rodzinnej.

Przykładowo, spółka w fundacji rodzinnej sprawdzi się w przypadku chęci prowadzenia działalności deweloperskiej, medycznej czy edukacyjnej, jak również różnego rodzaju działalności usługowej – a zatem w obszarach, które nie znalazły się w katalogu dozwolonej działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację.

Jaką działalność może wykonywać fundacja rodzinna?

Zakres działalności dozwolonej, którą może prowadzić fundacja rodzinna ogranicza się do bezpiecznych metod inwestowania, dzięki którym majątek fundacji będzie mógł być stale pomnażany przy maksymalnym ograniczeniu ryzyka związanego z prowadzeniem biznesu przez fundację.

Wśród dozwolonej działalności fundacji możemy wyróżnić przede wszystkim możliwość w zakresie przystępowania przez fundacje rodzinne do spółek prawa handlowego mających swoją siedzibę w kraju i za granicą, funduszy inwestycyjnych oraz podmiotów o podobnym charakterze. To właśnie ten zakres działalności określony w Ustawie o fundacji rodzinnej umożliwia jej na posiadanie udziałów, akcji lub ogółu prawa i obowiązków w danej spółce. Ustawa zezwala na prowadzenie szerokiej działalności inwestycyjnej na rynku finansowym.

Działalność fundacji może obejmować także najem, dzierżawę oraz udostępnianie mienia do korzystania na inne podstawie prawnej. Fundacja może prowadzić także działalność polegającą na zbywaniu mienia, jeśli nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia. Fundacja może zatem przykładowo sprzedać nieruchomość stanowiącą jej własność, a uzyskane w ten sposób środki finansowe przeznaczyć na dalsze inwestycje jednakże o ile wykaże, iż nabycie tego mienia nie służyło wyłącznie odsprzedaży. Zasadne jest zatem aby zachować dwa ważne warunki: odpowiedni upływ czasu pomiędzy nabyciem mienia i jego zbyciem oraz uzyskiwanie przychodów z najmu.

Nie ma również przeszkód, aby działalność fundacji dotyczyła nabywania i zbywania papierów wartościowych, a także instrumentów pochodnych oraz praw o podobnym charakterze. Fundacja może także udzielać pożyczek spółkom kapitałowym i osobowym, w których uczestniczy, jak również swoim beneficjentom, a także prowadzić obrót zagranicznymi środkami płatniczymi, które należą do fundacji w celu dokonywania płatności związanych z jej działalnością.

Fundacja może także wykonywać działalność rolniczą, polegającą na produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu.

Dlaczego fundacja rodzinna jest dobrym narzędziem do przeprowadzenia sukcesji rodzinnego biznesu?

W przypadku prowadzenia działalności w ramach jednej ze spółek prawa handlowego, śmierć właściciela biznesu (wspólnika spółki) może wywołać niemały chaos, wpływający bezpośrednio na prowadzoną przez spółkę działalność. Śmierć wspólnika może nawet prowadzić do rozwiązania spółki (na przykład w przypadku spółki jawnej), bądź do rozdrobnienia posiadanych przez danego wspólnika udziałów lub akcji (w przypadku spółek kapitałowych) co w znaczący sposób może wpłynąć na możliwość podejmowania decyzji.

Ponieważ fundacja rodzinna należy do kategorii osób prawnych zyskuje stabilność działalności niezależnie od fundatora, beneficjentów. Należy przy tym zaznaczyć, że fundacja ma charakter bezudziałowy, a więc nie emituje udziałów uprawniających do określonych praw majątkowych. Przykładami innych osób prawnych są spółki kapitałowe aczkolwiek ich udziały mają charakter udziałowy, co często skutkuje ich rozdrobnieniem.

Dzięki fundacji rodzinnej i wprowadzeniu do niej rodzinnego biznesu, majątek rodzinny nie ulegnie rozdrobnieniu w przypadku śmierci fundatora lub innej osoby, która zdecyduje się wnieść posiadane przez siebie udziały w spółce. Pozostanie on własnością fundacji rodzinnej, która będzie mogła zarządzać takim majątkiem, pomnażać osiągane w ten sposób zyski, wspierając jednocześnie swoich beneficjentów.

Model „spółka w fundacji rodzinnej” – jak działa w praktyce?

Model, w którym fundacja rodzinna nie prowadzi bezpośrednio działalności gospodarczej, a jedynie uczestniczy w spółce prawa handlowego, która faktycznie prowadzi działalność operacyjną zakłada, że fundacja rodzinna obejmuje określony tytuł uczestnictwa w danej spółce prawa handlowego, stając się tym samym faktycznym właścicielem określonego biznesu.

Tym samym, fundacja może nabyć udziały, akcje lub ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej. Wspólnikiem tym najczęściej będzie fundator fundacji rodzinnej lub najbliżsi członkowie rodziny fundatora. Przy tym, oprócz tego że fundacja zapewnia stabilność finansową związaną z jej korzystnym opodatkowaniem, jest ona także bardzo dobrym sposobem do przeprowadzenia sukcesji rodzinnego biznesu, który tym samym nie ulegnie rozdrobnieniu w przypadku śmierci jego właściciela.

Co więcej, nie ma także przeszkód, aby to sama fundacja założyła określoną spółkę i objęła w niej wszystkie udziały lub akcje, bądź jedynie część z nich. Spółka taka może zostać założona zarówno w sposób tradycyjny, jak również przy wykorzystaniu systemu S24, który umożliwia rejestrację spółki jawnej, komandytowej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz prostej spółki akcyjnej nawet w jeden dzień roboczy poprzez oświadczenie fundacji.

Model, zgodnie z którym fundacja rodzinna uczestniczy w danej spółce prawa handlowego, zakłada, że to właśnie ta spółka prowadziła będzie działalność operacyjną, a tym samym będzie zatrudniała pracowników, zaciągała zobowiązania związane z prowadzoną działalnością i je wypełniała oraz ponosiła ryzyko prowadzonej działalności. Tym samym, to spółka prowadzi działalność medyczną, edukacyjną czy deweloperską – a zatem działalność która wprost byłaby zabroniona dla fundacji.

Jednocześnie fundacja pozostaje właścicielem udziałów, akcji lub ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, a tym samym majątek fundacji może być stale powiększany o przysługujące fundacji jako wspólnikowi dywidendy. Konstrukcja powołania spółki przez fundację rodzinną lub wniesienie do niej udziałów już istniejącej spółki pozwala na zachowanie zgodności z przepisami, a jednocześnie daje możliwość prowadzenia biznesu we wszelkich możliwych sektorach. Dodatkowo fundacja nie ponosi ryzyka tej prowadzonej przez spółkę działalności.

Jakie są korzyści podatkowe związane z prowadzeniem przez fundację rodzinną działalności gospodarczej w ramach spółki?

W sytuacji gdy plany inwestycyjne fundatora fundacji wykraczają poza ustawowo dozwolony zakres działalności gospodarczej jaka może być prowadzona przez fundację rodzinną lub gdy pozostali beneficjenci taką wolę wyrażą, prowadzenie tego rodzaju działalności (np. działalności deweloperskiej) podlega sankcyjnemu 25% opodatkowaniu osiągniętego dochodu i to niestety niezależnie względem standardowych 15% podatku CIT, które płaci fundacja przy wypłacie świadczeń na rzecz beneficjentów fundacji.

Tymczasem, w sytuacji gdy niedozwolona dla fundacji działalność prowadzona będzie przez spółkę handlową, niekorzystne nieopodatkowanie nie wystąpi. W takim modelu spółka prowadząca działalność operacyjną będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od swoich dochodów, jednak w sytuacji wypłaty dywidendy na rzecz fundacji rodzinnej będącej jej wspólnikiem obowiązek podatkowy nie wystąpi. Tym samym nie będzie podwójnego opodatkowania osiągniętego przez spółkę dochodu.

Fundacja rodzinna będzie mogła inwestować otrzymane w ten sposób środki, pomnażając posiadany majątek, a podatek z tego tytułu zapłaci dopiero w momencie gdy zdecyduje się na wypłatę świadczeń na rzecz swoich beneficjentów. Jednocześnie, najczęściej podatku od otrzymanych świadczeń nie zapłacą również beneficjenci fundacji. Będzie tak w sytuacji gdy beneficjenci należeć będą do najbliższej rodziny fundatora – a zatem należący do zerowej grupy podatkowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, ojczym, macocha, rodzeństwo fundatora).

Spółka w fundacji rodzinnej, a klauzula GAAR – na co powinieneś zwrócić szczególną uwagę?

Tak jak już wskazaliśmy, prowadzenie firmy w ramach spółki, stanowiącej własność fundacji rodzinnej, niesie za sobą bardzo wyraźne korzyści podatkowe i gospodarczej polegające na oddzieleniu ryzyka. Można zatem uznać, że fundacja rodzinna pozwala na optymalizację podatkową prowadzonego biznesu i przynosi w tym względzie wymierne korzyści.

Decydując się na tego rodzaju rozwiązanie, musisz jednak pamiętać, że przepisy prawa przewidują klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (klauzula GAAR), która daje możliwość zakwestionowania przez organy podatkowe transakcji, które są podejmowane wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści podatkowych.

Przekładając to na przykład założenia fundacji rodzinnej, jedynym celem z tym związanym nie może być chęć osiągnięcia korzyści podatkowych. Niezwykle istotne jest, aby głównym celem fundacji była ochrona majątku przed jego rozdrobnieniem, planowanie sukcesji międzypokoleniowej, a przy tym zarządzanie majątkiem firmy rodzinnej i zapewnienie ciągłości prowadzonego biznesu. Co więcej, celem fundacji powinno być także wsparcie najbliższych osób, które powinny zostać beneficjentami fundacji. Cele te powinny wynikać z dokumentów założycielskich fundacji.

W związku z tym, zakładając fundację rodzinną należy przyłożyć szczególną wagę do przygotowania statutu fundacji rodzinnej, tak aby jasno określał on, że decyzja o utworzeniu fundacji rodzinnej ma na celu nie tylko korzystne opodatkowanie osiąganych przez fundację dochodów, ale również (a nawet przede wszystkich) troskę o dobro przyszłych pokoleń i ich wsparcie na różnych etapach życia. Prawidłowo przygotowany model fundacji rodzinnej jest bezpieczny i może stanowić bardzo dobre narzędzie do planowania majątkowego.

Praktyczne wskazówki – jak założyć fundację rodzinną i wnieść do niej spółkę?

Plany inwestycyjne i sukcesyjne zakładające zastosowanie modelu spółki w fundacji rodzinnej powinny się rozpocząć od przygotowania aktu założycielskiego oraz statutu fundacji rodzinnej, bez których założenie fundacji rodzinnej nie jest możliwe. Warto w tym zakresie skorzystać ze wsparcia profesjonalistów takich jak adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, mających doświadczenie w tego rodzaju pomocy prawno-podatkowej. Pracując nad statutem fundacji, koniecznie trzeba mieć na uwadze, aby został on dopasowany do potrzeb konkretnej rodziny.

Kiedy natomiast akt założycielski i statut fundacji zostaną już podpisane w formie aktu notarialnego, a tym samym powstanie fundacja rodzinna w organizacji, należy zadbać również o aspekty związane z uzyskaniem numeru REGON oraz NIP, a także wpisem fundacji do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. W tym celu należy przygotować szereg dokumentów, takich jak listy adresów członków zarządu fundacji czy osób uprawnionych do jego powołania.

Nie ma jednak przeszkód, aby właściwie od razu po utworzeniu fundacja rodzinna nabyła udziały, akcje lub ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej. W praktyce bardzo często dochodzi do takich sytuacji. Szereg fundatorów decyduje się bowiem na pokrycie funduszu założycielskiego fundacji posiadanymi aktywami, stanowiącymi tytuł uczestnictwa w określonej spółce.

Wnosząc do fundacji rodzinnej udziały, akcje, ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, na względzie należy mieć ogólne przepisy, dotyczące tego rodzaju transakcji. W każdym wypadku w pierwszej kolejności należy przeanalizować zapisy umowy danej spółki pod kątem ewentualnych ograniczeń związanych z przenoszeniem udziałów. Warto to zrobić jeszcze przed utworzeniem fundacji, tak aby upewnić się że cały proces przebiegnie sprawnie i bez jakichkolwiek zakłóceń.

W praktyce bardzo często zdarza się, że osoba decydująca się wnieść do fundacji rodzinnej posiadane udziały, akcje lub ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, pełni równocześnie rolę członka zarządu fundacji. Tymczasem, zgodnie z przepisami w przypadku czynności prawnych, które są podejmowane pomiędzy fundacją a członkiem zarządu tej fundacji, fundację powinien reprezentować pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia Beneficjentów. Jeśli w Twoim wypadku również dojdzie do takiej sytuacji, koniecznie będziesz musiał zadbać o powołanie pełnomocnika.

Oferta Kancelarii

Wiesz już czym jest fundacja rodzinna i odkąd Ustawa o fundacji rodzinnej weszła w życie chodzi Ci po głowie jej założenie, jednak proces zakładania fundacji wydaje Ci się skomplikowany? A może potrzebujesz wsparcia we wnoszeniu mienia do fundacji, tak aby zapewnić jego ochronę przed rozdrobnieniem i ewentualnymi wierzycielami?

Nie wiesz jak prawidłowo w akcie założycielskim określić szczegółowy cel fundacji rodzinnej? A może choć temat podatków nie jest Ci obcy potrzebujesz doradztwa w zakresie kwestii podatkowych związanych z funkcjonowanie fundacji, sporządzaniem sprawozdań finansowych i działalnością fundacji w strukturze holdingowej?

Zapraszamy do skorzystania z naszych usług dla osób fizycznych i prawnych – w ramach naszej współpracy sporządzimy dla Ciebie akt założycielski fundacji oraz statut fundacji rodzinnej, a także pomożemy we wprowadzeniu majątku do założonej przez Ciebie fundacji. Zapoznaj się także z naszą pełną ofertą usług świadczonych online dotyczących założenia fundacji rodzinnej oraz innych usług prawnych.